Zamek w Złotorii (woj. kujawsko – pomorskie)

Złotoria, mała miejscowość położona na niewysokim wzgórzu nad zakolem  Drwęcy, tuż przy ujściu tej rzeki do Wisły.

Drwęca od średniowiecza stanowi naturalną granicę oddzielającą Ziemię Chłmińską od Ziemi Dobrzyńskiej.

Parafia p.w. Św Wojciecha w Złotorii wzmiankowana jest w 1242 roku jako „odwieczna własność biskupów włocławskich”. Po drugiej stornie rzeki znajduje się miejscowość Kaszczorek, która także była własnością biskupów. Po przekazaniu ziemi chełmińskiej krzyżakom przez Konrada Mazowieckiego dobra w Kaszczorku i Złotorii nadal pozostały przy biskupie. Przejmuje się jednak, że w średniowieczu rzeka stanowiła południkowo wschodnią granicę państwa krzyżackiego, aż do drugiego pokoju toruńskiego, gdy ziemia chełmińska wróciła do Korony.

W feudalizmie pojęcie granicy nie było równoważne z tym jak postrzegamy je obecnie. Mówiło się raczej o włościach (folwarkach, miastach, grodach, wsiach etc), które należały do poszczególnych feudałów. Majątki te często oddzielone były przez puszcze i bory często przenikały się na wzajem, szczególne na terenach przygranicznych. Także rola Drwęcy w tym okresie stanowi kryterium umowne, pomagając nam zrozumieć pewne procesy.

W 1391 roku zamek, jak i później cała ziemia dobrzyńska zostały przekazane w zastaw zakonowi przez Władysława Opolczyka. Zastaw ten był jednak dokonany bez zgody króla, więc teoretycznie był nielegalny. Zwrot włości znajdujących się na południe od Drwęcy do korony nastąpił po podpisaniu pokoju w Raciążku w 1405 roku.

Powróćmy jednak do historii samego zamku. Warownia została wybudowana na rozkaz Kazimierza Wielkiego w 1363 roku. Zamek zbudowany z wypalanych cegieł na fundamencie z kamienia polnego usytuowano w obronnym miejscu w widłach Wisły i Drwęcy. Rzeki bronią zamku od wschodu i północy. Od południa są tereny zalewowe, natomiast od wschodu wykopano fosę, której reminiscencja widoczna jest w ternie do dziś.

Zamek jest prostokątny, o wymiarach około 35 x 50 metrów. Składa się z oskarpowanego muru obwodowego, o grubości w przyziemiu od 1 do 2 metrów. Na południowym skraju znajduje się potężna wieża o wymiarach około 8 x 10 metrów. Wieża była z pewnością kilkukondygnacyjna, grubość murów dochodzi do 2 metrów. Bliskość rzeki stawia istnienie piwnic pod znakiem zapytania. Zwiedzając ruiny musimy pamiętać, że po regulacji i wybudowaniu tamy we Włocławku poziom i prąd Wisły znacznie się zmniejszył.

Spotkałem się z informacją, że wieża stanowiła osłonę dla bramy do zamku, niektóre plany wręcz sugerują, że do tego budynku dostawiony był drugi od zachodu, w którym znajdowała się brama. Wydaj mi się, że jest to niewłaściwa interpretacja.

Uważam, że wieża stanowiła miejsce ostatecznej obrony, oddalone od bramy, która wg mnie znajdowała się w murze wschodnim lub północnym. Swój pogląd opieram na kilku przesłankach. Po pierwsze na wieży od strony południowej widać pozostawione strzępia. Tak jakby planowano w przyszłości dostawić budynek, który nigdy nie został zbudowany, czy jakby planowano tam bramę to czy miała by ona taką samą wysokość, a więc te same nakłady co główny donżon zamku? Czy zostawiono by budowę tak ważnego elementy na później? Czy licowano by ścianę bramy w tak dokładny sposób jak to jest widoczne? Wydaj mi się to nielogiczne. Po drugie tereny od południa są zalewowe, co widać nawet na niektórych zdjęciach z wylewów Wisły. Ten teren zalewany jest jako pierwszy i atakowany jest prądem rzeki. W średniowieczu Wisła była szersza i nieokiełznana, trudno przypuszczać, że w takim trudnym terenie znajdowało się wejście do zamku, narażając dziedziniec na zalanie. Powodowało by to także, że dostanie się do zamku zależało od kaprysów rzeki. Nie wydaje mi się to logiczne.

Wydaj mi się, że wejście do zamku znajdowało się przy Drwęcy, od strony wschodniej założenia wchodziło się na ternie podwyższonego umocnionego ostrokołem gospodarczego przedzamcza, ulokowanego na północ od murów. Następnie z przedzamcza brama, podobna do tej jaka znajduje się np. w zamku w Bierzgłowie, prowadziła w obręb zamku murowanego. Na jego końcu znajdował się donżon.

Poniżej plan sytuacyjny z portalu http://www.turystyka.torun.pl

Zamek był obiektem kilku zmagań militarnych.

Złotoria zamek. Wieża - widok od południowego-zachodu

Złotoria zamek. Wieża – widok od południowego-zachodu

Złotoria zamek. Wieża - widok od północnego-zachodu

Złotoria zamek. Wieża – widok od północnego-zachodu

Złotoria zamek - Widok całości ząłożenia od wschodu.

Złotoria zamek – Widok całości założenia od wschodu.

Złotoria zamek - mur nad wisłą - od zachodu.

Złotoria zamek – mur nad wisłą – od zachodu.

wizyta 12.20116

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii architektura militaris, zabytki polskie, zamki średniowieczne. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Zamek w Złotorii (woj. kujawsko – pomorskie)

  1. Pingback: Domniemane grodzisko w Osieku n. Wisłą | blog ze zdjęciami zabytków.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s