Drogheda, mury obronne, Brama Św. Laurenta, Mill Mount.

Normańskie miasta w Irlandii.

Historia ośrodków miejskich na terenie Irlandii rozpoczyna się wraz inwazją Wikingów w IX wieku na nadmorskie tereny wyspy.  Powstały wtedy główne ośrodki miejskie jak Dublin, Waterford i Cork, będące jednocześnie portami handlowymi, i bazami wypadowymi dla wojowników. Wikingowie często zapuszczali się w głąb lądu, lecz osadnictwo ograniczyli głównie do terenów morskich zatok. Okres walk o dominacje nad wyspą trwał przez około dwieście lat, aż w końcu Brian Boru zostaje koronowany na króla Irlandii w 1002. Faktycznie, część ośrodków wikińskich była wtedy sprzymierzona z królem, natomiast część stanowiła zbrojną opozycję. Przez ponad sto lat Irlandia jest niepodległa i zarządzana przez miejscową arystokrację, a wikińscy najeźdźcy asymilują się z miejscowymi. Rozwijają się ośrodki miejskie i handlowe na wybrzeżach.

1 maja 1169 roku rozpoczyna się kolejny okres historii Irlandii. Tego dnia nastąpiło lądowanie normańskich oddziałów dowodzonych przez Diarmait Mac Murchada. I w 1170 Normanowie opanowali całkowicie Dublin, w którym do tej pory żyli zasymilowani z miejscową ludnością Wikingowie. Przybysze szybko osiedlają się i zawiązują mieszane małżeństwa. Jednocześnie ich przywódcy angażowali się w sprawy pomiędzy klanami i królami rządzącymi Irlandią. Sytuacja była bardzo chaotyczna i niejasna. Nikt tak naprawdę nie władał wyspą, jej centrum było w rękach irlandzkich władców plemiennych, natomiast ośrodki nadmorskie w rękach normańskich arystokratów. Król angielskich Normanów Henryk II nie był zadowolony z tej sytuacji. Sponsorował on ekspedycję Mac Muchada. Asymilacja z ludnością miejscową i brak wymiernych sukcesów polityczno-ekonomicznych nie były w smak ambicji króla, dlatego też postanowił odwiedzić wyspę osobiście. Irlandczycy wezwali na pomoc brata króla Szkocji Roberta Bruce, Edwarda. Pomimo pomocy ze strony Szkocji nie udało się powstrzymać normańskiego podboju. XII i XIII wiek były okresem nasilonego osadnictwa i budownictwa normańskiego. Rozpoczął się 800 letni okres panowania brytyjskiego.

Najeźdźcy przynieśli ze sobą także nowe wynalazki i technologie, głównie jeśli chodzi o rolnictwo, budownictwo i handel morski. Doprowadzili do przekształcenia i umocnienia hierarchii kościelnej. Rozwinęli urbanizację.

Drogheda rozwijała się w ścisłej łączności z tymi wydarzeniami. W rejonie miasta osadnictwo istniało od czasów neolitu. Jako dogodny port morski została opanowana przez Wikingów w IX wieku, a przejęta przez Normanów w XII wieku. W roku 1228 otrzymała prawa miejskie i stała się jednym z głównych ośrodków  handlowych w kraju. Mury miejskie Droghedy zbudowano w pierwszej połowie XIV wieku. Otaczały one 52 hektary strefy miejskiej, 12 po południowej i 40 po północnej stronie rzeki Boyne. W murach znajdowało się 6 bram głównych i kilka furt. Niestety większa część z nich została rozebrana i nie przetrwała do naszych czasów.

Drogheda Map 1749

Drogheda Map 1749

Brama św. Laurenta jest jednym z obiektów które przerwały, oraz jednym z ciekawszych zabytków architektury militaris z okresu średniowiecza w  Irlandii i Wielkiej Brytanii. Brama powstała w latach trzydziestych XIV wieku. Na konstrukcję składają się dwie półokrągłe wierze połączone murem kurtynowym ponad otworem bramy. Mur ten chronił chodniki strzeleckie. W XVI wieku dobudowano dodatkowe kondygnacje do wież i podwyższono mur kurtynowy o kilka metrów. Pozostałości tych prac są doskonale widoczne w fakturze muru. Pierwotna wysokość znajduje się na poziomie prostokątnych dużych okien w wieżach.

Irlandzcy specjaliści nazywają tą budowlę „barbican”. Wydaje mi się to nieścisłością, brak jest badań potwierdzających istnienie jakichkolwiek konstrukcji przed bramą. Barbakany są konstrukcjami o pewnych ściśle ustalonych właściwościach – jak na przykład Chełmiński w Toruniu. W Droghedzie mamy do czynienia z bramą miejską, a nie barbakanem.

Wieża była jednym z większych, jeśli nie największą, budowlą obronną w mieście. Droga , która przez nią przechodzi, nie ma jednak większego znaczenia dla miasta. Główne szlaki prowadzą na północ, południe i w głąb kraju na zachód. Ta brama wychodzi na wschód w kierunku szpitala św. Laurenta. Wieża Laurenta ma tak duże rozmiary, ponieważ stanowi doskonały punkt obserwacyjny zatoki. Nie ma takiego widoku z wieży Mill Mount ponieważ zatoka jest zakrzywiona w kierunku południowym.

Buttler Gate. Brama pomiędzy rzeką a Milmount, na południowym brzegu. Spotkałem się z opiniami, że jest starsza od bramy Laurenta o około 100 lat. Jednak nie znajduje potwierdzenia tego faktu. Stanowiła boczną furtę do miasta z terenów rolniczych nad rzeką.

Butters gate

Butters Gate

Mury obronne. Przy wieży Laurenta znajduje się kilkumetrowy pas muru. Jedyny zachowany odcinek z północnej strony miasta. Mur opatrzony jest głębokimi blendami, w celu zmniejszenia nakładu środków. W południowej części miasta, przy kościele St. Marys jest odcinek muru który posiada wzmocnienie w postaci arkady dostawionej do muru właściwego (widoczne na fotografiach).  To właśnie ten odcinek sforsowały wojska Oliviera Cromwella w 1649 roku. Są to jedyne odcinki muru obronnego miasta, które przetrwały do naszych czasów w niezmienionej formie. Reszta została albo rozebrana, albo włączona do późniejszych budynków.

Mill Mount. Wzgórze Mill Mount wraz z Basteją artyleryjską stanowi jeden z ciekawszych elementów miasta. Wieża artyleryjska góruje nad miastem. Pierwsze fortyfikacje postawili tutaj normanowie około XII wieku. Wcześniej zanjdował się tutaj prawdopodobnie grobowiec korytarzowy, taki jakie znajdują się kilka kilometrów dalej (za wikipedia, choć to bradoz prawdopodobne) w dolinie Boyne. W XVII wieku podczas obrony miasta przed New Model Army, załoga poddała się Cromwelowi, jednak tak jak reszta obrońców miasta ludzie ci zostali zmasakrowani przez bogobojnych parlamentarzystów. Masakra Droghedy stanowi nadal jedną z większych skaz na historii stosunków Irlandzko Brytyjskich. Wieża została przebudowana do obecnego kształtu w XVII wieku. Nawiązuje do innych wież artyleryjskich wybudowanych wzdłuż wybrzeża Irlandii do obrony przed inwazją wojsk Napoleona.

DSCF1410

Mill Mount

 

Mieszkałem w Droghedzie kilka lat. To waspaniałe średniej wielkości miasto w bardzo historycznym otoczeniu. Zaraz niedaleko na wschód znajdują sie neolityczne grobowce korytarzowe (np. Newgrange), wczesnośrednoiwieczne założenia klasztorne (jak np. Monasterboice) itd. Miasto nadal posiada funkcjonujący port morski, do którego przybywają też polskie statki z węglem i drzewem. Choć do wybrzeża jest kilka kilometrów to rzeka Boyne jest utrzymywana w odpowiedniej głębokości dla staktów morksich. W mieście znajduje się także jeden z najwspanialszych mostów kolejowych jaie widziałem. Ukończony w 1855 roku Boyne Viaduct.

DSCF1402

Boyne Viaduct i port (po lewej)

W droghedzie znajdują się bardzo ciekawe przykłady sztuki średnbiowiecznej np: tutaj.  
 
Wizyta.2007-2010
Spisane.Toruń.Marzec 2011
 
Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii architektura militaris. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s