Oratorium Gallarusa

Oratoria są forma architektoniczna istniejącą w Irlandii, w okresie pre-normańskim (VI – Xw). Są one tak jak i okrągłe wieże charakterystyczne dla wyspy i praktycznie nie występują poza jej terytorium.

Oratoria (od łac. orare – modlić się) były miejscami modlitwy przeznaczonymi dla wąskiej grupy wiernych (mnichów, hierarchów kościelnych, bądź świeckich). Pierwowzorem dla tego typu budowli była Kaplica Arcybiskupia z Ravenny.  Kaplica ta powstała w V wieku, natomiast oratoria irlandzkie powstały w okresie pomiędzy misją Patryka, a inwazją Wikingów. W okresie późniejszym forma ta zanika. W tym przypadku podobnie jak w przypadku okrągłych wież brak nam źródeł pisanych (przynajmniej ja się nie spotkałem)  mówiących o początkach i funkcji tych budowli.

Oratorium Gallarusa jest chyba najbardziej znanym zabytkiem z tej grupy. Jednocześnie jest najlepiej zachowanym, oraz prawdopodobnie najstarszym. Budynek znajduje się na Półwyspie Dingle. Związany jest ze starożytnym miejscem kultu jakim była góra obecnie zwana Górą  św Brendana, oraz z istniejącym w pobliskiej zatoce portem. W odległości kilometra na północ znajduje się kościół w KIllmalkedar. W tej części półwyspu krzyżowały się drogi z portu na wschód w głąb lądu, oraz z Dingle na Górę św Brendana, tradycyjne miejsce pielgrzymek, jeszcze w czasach przedchrześcijańskich.

Sam kościół zbudowano według różnych źródeł pomiędzy VI a IX wiekiem. Zbudowany jest z częściowo obrobionych kamieni polnych (jakże popularnych w tej części świata). Kamienie ułożone są bez zaprawy w warstawch, narożniki i otowry (okno i drzwi) wzmocnione dokładnie obrobionymi kamieniami w technice zwanej murem cyklopowym. Budynek od wewnątrz sklepiony jest jakże popularnym w Irlandii sklepieniem pozornym (corbelled roof) stanowiącym jedność konstrukcyjną z połaciami dachu. Kalenicę stanowią leżące płaskie długie kamienie.

Budynek posiada jeden otwór wejściowy od zachodu. Od wewnątrz nad otworem drzwiowym widoczne są dwa wystające kamienie z wyżłobionymi otworami, służące do utrzymania drzwi bądź zasłony materiałowej, brak (z tego co pamiętam) jakichkolwiek śladów podobnych wyżłobień przy podłodze. Otwór drzwiowy ma kształt trapezu i mierzy około 1,6 x 0,5 metra. Pojedynczy wąski płaski kamień oraz jeden dużo większy i szerszy ponad nim stanowią belkę podtrzymującą ciężar ściany ponad otworem. Otwór okienny znajdujący sie w ścianie zachodniej jest jest zakończony od góry łukiem składającym się z: trzech wyżłobionych kamieni tworzących poprawnie pracujący łuk od wewnątrz, dwóch wyżłobionych kamieni ułożonych w łuk bez klucza od zewnątrz. Konstrukcja okna z trzech kamieni (poprawny łuk oporowy) skłania niektórych uczonych do przesunięcia daty budowy zabytku na wiek XI lub nawet XII. Jednakże ze względu na prymitywizm konstrukcji, oraz panujące w tych wiekach załażenia architektoniczne, różniące się diametralnie od opisywanego zabytku nie podzielam tego zdania. Uważam, że łuk wyszedł konstruktorom niechcący, i nie rozumieli oni jego funkcji.

spisano: Listopad 2010

wizyta: wiosna 2009

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii architektura wczesnochrześcijańska, Irlandia, oratoria. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s